Krioterapia miejscowa polega na schłodzeniu określonej części ciała za pomocą krioaplikatora w celu wystąpienia fizjologicznych zmian w jej obrębie.

Efekty terapeutyczne

  • Podwyższenie progu bólowego
  • Miejscowe przekrwienie okolicy chłodzonej
  • Wzmożenie wydzielania hormonów
  • Wydzielanie endorfin
  • Obniżenie napięcia mięśni
  • Obniżenie aktywności procesów zapalnych
  • Przyspieszenie procesów regeneracji na obszarze zabiegowym
  • Stymulacja odrostu włosów

Krioterapia miejscowa polega na miejscowych ochłodzeniu tkanek z wykorzystaniem fizycznego zjawiska jakim jest zmiana stanu skupienia substancji z ciekłej na gazową. Podczas zabiegu, pod wpływem różnicy ciśnień w pojemniku i na zewnątrz, dochodzi do przejścia substancji ciekłej w gaz, a powstałe opary wykorzystuje się do ochładzania tkanek. Temperatura parowania azotu to ok. -196 °C (przy wylocie dyszy ok. -190 °C.

Przygotowanie się do zabiegu

Przed rozpoczęciem krioterapii miejscowej należy dokładnie umyć skórę w okolicy poddawanej zabiegowi oraz usunąć z niej maści, kremy i inne kosmetyki. Bardzo ważne jest, aby przed zabiegiem bardzo dokładnie osuszyć skórę. Wskazane jest również zdjęcie biżuterii, gdyż metale szybciej się oziębiają i mogą doprowadzić do odmrożeń. Krioterapia miejscowa jest aplikowana bezpośrednio na skórę. Należy poinformować osobę wykonującą zabieg o zaburzeniach czucia występujących w danej okolicy ciała.

W pomieszczeniu zabiegowym pacjent przyjmuje wygodną pozycję siedzącą lub leżącą, w zależności od miejsca poddawanego zabiegowi, a następnie odsłania skórę. Fizjoterapeuta kieruje wylot dyszy na leczone miejsce i rozpoczyna zabieg. Podczas zabiegu należy zachowywać się spokojnie, bez gwałtownych ruchów i nie przybliżać leczonej okolicy ciała do dyszy. W przypadku krioterapii miejscowej z zastosowaniem ciekłego azotu dysza powinna być utrzymywana w odległości ok. 15-20 cm od skóry pacjenta. W czasie trwania zabiegu fizjoterapeuta przez cały czas przemieszcza dysze ruchami okrężnymi po okolicy poddawanej zabiegowi. Nie można doprowadzić do sytuacji, gdzie strumień gazu pada stale w jedno miejsce. Jeśli wystąpi ból lub pieczenie należy natychmiast powiadomić o tym fizjoterapeutę, gdyż jest to ewidentny sygnał do przerwania zabiegu. Również wystąpienie zblednięcia lub zsinienia skóry jest wskazaniem do przerwania zabiegu. Objawów tych nie należy ignorować. Jeśli krioterapia miejscowa jest aplikowana na stawy, wskazane jest wykonywanie w nich niewielkich ruchów. Po upływie czasu przeznaczonego na zabieg fizjoterapeuta wyłącza aparat. Zaleca się co najmniej 15 minutową przerwę pomiędzy krioterapią miejscową a innym zabiegiem fizykoterapeutycznym. Nie należy łączyć krioterapii w tej samej okolicy ciała podczas jednego turnusu z zabiegami, które wywołują działanie na organizm poprzez emitowanie ciepła (np. sollux czy ciepłe kąpiele).

Dawkowanie

Dawkowanie krioterapii miejscowej uzależnione jest rodzaju i stadium schorzenia, wielkości miejsca aplikacji zabiegu, tolerancji pacjenta na zimno oraz substancji, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia zabiegu.

W przypadku stosowania par azotu zabieg trwa od 30 sekund do 3 minut. Zabiegi wykonuje się 1-3 razy w tygodniu od 10-15 zabiegów w serii. Istnieje możliwość wykonywania krioterapii miejscowej nawet do 3 razy dziennie, należy jednak pamiętać, że przerwa pomiędzy poszczególnymi zabiegami powinna wynosić co najmniej 3-4 godziny.

W przypadku małych dzieci oraz osób starszych należy ograniczyć działanie zimna na tkanki. Ma to związek z zaburzeniem procesów termoregulacji organizmu. Sprawia to, że krioterapię rozpoczyna się od niższych temperatur lub krótszego czasu ekspozycji, natomiast wraz z kolejnymi zabiegami parametry te ulegają wzrostowi, aż do pożądanego poziomu.

Działanie na organizm

Oddziaływanie krioterapii miejscowej widoczne jest już po kilku minutach od wykonania zabiegu. Najlepsze efekty terapeutyczne osiąga się po ochłodzeniu tkanek o ok. 15 °C. W pierwszej kolejności (po 1-3 minutach) pacjent odczuwa zmniejszenie bólu. Po 10-30 minutach od zakończenia ochładzania uwidacznia się zahamowanie stanu zapalnego. Natomiast dopiero po 2-3 godzinach obserwuje się powrót temperatury wyjściowej (normalnej) w okolicy poddawanej zabiegowi.

Ekspozycja na zimno powoduje zwężenie naczyń krwionośnych w skórze oraz odpływ krwi do tkanek głębiej położonych. Jest to pierwsza obronna reakcja organizmu, mająca na celu ochronę przed nadmierną utratą ciepła. W drugim etapie następuje okresowe rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry oraz przyspieszenie jej krążenia w tej okolicy, co ma doprowadzić do wyrównania temperatury ochłodzonego miejsca. Ostatni etap to rzeczywiste wyrównanie temperatury oraz powrót szerokości naczyń krwionośnych do pierwotnych wymiarów. Taki proces określany jest jako gra naczyń krwionośnych. Prowadzi on do ich uelastycznienie oraz przystosowania do szybszej reakcji organizmu na zmiany temperatury (tzw. termoregulacja). Do komórek dociera znacznie więcej tlenu, substancji przeciwzapalnych i składników odżywczych niż normalnie. W rezultacie zmniejsza się stan zapalny i związany z nim ból, zaś uszkodzone tkanki szybciej się regenerują. Mięśnie rozluźniają się, przemiana materii przyspiesza, a układ odpornościowy pracuje na najwyższych obrotach.

Przeciwwskazania

Do głównych przeciwwskazań do stosowania krioterapii miejscowej należą:

  • Ciężkie choroby serca i układu krążenia
  • Nietolerancja zimna
  • Duża niedokrwistość
  • Przebyte zatory, zakrzepy żylne
  • Ogólne osłabienie i wyniszczenie organizmu
  • Choroby nowotworowe
  • Zaburzenia troficzne skóry, stany popromienne